Açıklama
WENDOXAN RÊ
Wendoxê delalî, ma bixeyr dî. Destpêkê na hûmara ma de netîceyê “Kombîyayîşê Hewtêsine” yê Grûba Xebate ya Vateyî estê. Dima hîkaye, şîîr, metnê folklorîkî û fiqrayî ca gênî.
Çend hîkaye û nuşteyê ke hepisxaneyan ra ameyî, reyna bala merdimî ancenî.
Nê demanê peyênan de tayê çîyê bînî zî bala merdimî ancenî: Kirmanckî, medyaya dîyayîşkî-eşnawitişkî (audio-visuel) de çend gamê muhîmî eştê. J. Îhsan Espar, nuşteyê xo yê na hûmare de nînan ra çend nimûneyan ser o vindeno.
Heto bîn ra, Tirkîya de nê aşmanê peyênan de persa kurdan zaf yena munaqeşekerdene. Qismêk nuştoxê kemalîstî û terefdarê tezanê dewlete, nê munaqeşeyan de seba manîpulasyonî, kirmancan (zazayan) û kirmanckî (zazakî) ser o nusenî, qisey kenî û îddîa kenî ke kirmancî kurd nîyî, ziwanê înan kurdkî nîyo. Menga nîsane de, serekerkanê pêroyî yê Tirkîya Îlker Başbugî behsê “kurd û zaza”yan kerd. Tayê îdarekerê sîvîlî û akademîsyenê şovenî zî mexsus nê tezan ser o vindenî. Yanî nişka ve ra pisporê “zazayan û zazakî” -yê ke yew çekuya kirmanckî zî nêzanî- bîyê zaf. Sey Prof. Orhan Turkdoganî. (Turkdogan yew wext muxbîr bi, mesela Îsmaîl Beşîkçî îxbar kerdbi, nika kirmancan ser o kitab nuseno.) Herçiqas ma xo ra vajî “kirmanc” û “kird” zî, nê merdimî qet çekuya “kirmanc” yan zî “kird”î nêgênî fekê xo, tena “zaza” vanî. Çunke wazenî kirmancan (kirdan) û kurmancan yewbînî ra dûrî fînî. Zazacîyê ke eslê xo, yanî kurdbîyayena xo înkar kenî zî nê tezanê dewlete ra destek gênî û nê tezan vila kenî. Ma bala wendoxan ancenî nê plananê sexteyan ser.
Seke şima rîpelanê peyênanê na hûmare de zî vînenî, serra 2009î de kitabê kirmanckî hîna vêşî bîy. Ma pê keyfweş î ke hema-hema hemeyê nê kitaban nuştoxanê Vateyî nuştî yan zî çarnayî (tercume kerdî). Wa keyeyê berpirsîyarê înan awan bo, weşanxaneyanê Vateyî û Apecî emser zî kitabxaneyê kirmanckî rê xizmetêko baş kerd.
Verê çend rojan, Ferhengê Kirmanckî (Zazakî)-Tirkî çapxane ra vejîya. Ma emîn î ke no ferheng karê wendox û nuştoxanê kirmanckî hîna asan keno.
Weş biwanîn, weşî de bimanîn.
Vate
