Dr. Mehemed Malmîsanij
1952 de yew dewa Pîranî (qezayê Dîyarbekirî) de maya xo ra bî. Wendişê xoyo verên û mîyanên Kurdîstan de, unîversîte Anqara de qedênay. Dima heşt serrî Kurdîstan de malimîye kerde. Mabênê serranê 1975 û 1981î de semedê kurdîye ra hîrê rey dekewt hepisxane û îşkence bi ey bî. 1982 de welat ra vejîya, îltîcayê Swêdî kerd.
Parîs de Unîversîteya Sorbonne Nouvelle de û Swêd de Unîversîteya Uppsala de beşê ziwananê îranî wend. Unîversîteya Linköpingî (Swêd) de qismê perwerdeyî, Unîversîteya Boråsî de beşê kitabxanegerîyê wend.1998 de master, 2017 de doktora xo temam kerde. Çend termînî Unîvertsîteya Uppsala de dersê ziwan, edebîyat û tarîxê kurdan day.
Swêd de ronayoxanê Komeleya Nuştoxanê Kurdan ra yew bî û çend serrî serekîya na komele kerde.
Ehmedê Xasî û Usman Efendîyê Babijî ra pey hetanî 1970 welat de kirmanckî nênusîyabî. Malmîsanij keso tewr verên o ke serranê 1970 de welat de kirmanckî nuşto. Ey û tayê hevalanê xo 1979-1980 de, Tirkîya de, kovara Tîrêje vete. Nêmeyê na kovare kirmanckî nêmeyê aye zî kurmanckî (kirdaskî) bî. Tîrêje kovara tewr verên a kulturî û hunerî ya ke Kurdistana Bakurî de safî kurdkî neşr bîya.
Malmîsanijî ferhengê verên yê kirmanckî (zazakî) nuşt (1987). Fariskî û tirkî ra tayê hîkayeyî zî tercumeyê kirmanckî kerdî. Reya verêne ey Mewlidê Ehmedê Xasî û Usman Efendîyê Babijî herfanê erebkî ra açarnayê herfanê latînkî ser û nê her di şaîrê kirmancan bi ma dayê naskerdene.
Hetanî ewro nêzdîyê pancas rojname û kovaran de, bi seyan nuşteyê Malmîsanijî neşr bîyê û ey nê kovaran de redaktorîye kerda: Tîrêj (Îzmîr), Hêvî (Parîs), Armanc (Stockholm), Çarçira (Stockholm), Wan (Stockholm), Çira (Stockholm), Vate (Stockholm û Îstanbul). Serredaktorîya kovara Vateyê kerda.
Serra 2012î ra hetanî 2020î Unîversîteya Artukluyî ya Mêrdînî de dersê kurdkî (kirmanckî/zazakî û kurmanckî) dayê.
Qasê 40 kitabê ey yê bi kurdkî (kirmanckî/zazakî û kurmanckî), tirkî û swêdkî neşr bîyê. Tayê kitabê ey tercumeyê îngilizkî, erebkî, kirmancîya mîyanêne (soranî) û kurmanckî; tayê şîîrê ey zî tercumeyê îngilizkî, franskî û swêdkî bîyê.
I-Hetanî ewro nê kitabê Malmîsanijî neşr bîyê:
Bi kurdkî (kirmanckî/zazakî û kurmanckî)
1)Ferhengê Dimilkî [Zazakî]-Tirkî, Weşânên Jîna Nû, Uppsala, 1987
2)Herakleîtos, Weşanên Jîna Nû, Uppsala, 1988
3)Folklorê Ma ra Çend Numûney, Weşanên Jîna Nû, Bälinge, 1991. Çapa duyem: Embaz Yayınları, Ankara. Çapa sêyem: Istanbul, 2000
4)Ferhengekê Kirdkî-Pehlevkî-Kurmanckî, Stockholm, 1997
5)Pîre û Luye, Weqfa Kurdî ya Kulturî Li Stockholmê, Stockholm, 2004
6)Rindê Kincan Xo ra Dana, Weqfa Kurdî ya Kulturî Li Stockholmê, Stockholm, 2004
7)Rindê Heywanan Nas Kena, Weqfa Kurdî ya Kulturî Li Stockholmê, Stockholm, 2004
8)Gotibûn ku… , Weşanxaneya Vateyê, Îstanbul, 2006
9)Mi Şêx Seîd Dî, Weşanxaneyê Vateyî, Îstanbul 2009
10)Rêzimana Kirmanckîyê (Zazakîyê) Berawirdkirdin Ligel Kurmancîyê, Senterî Zaxo bo Vekolînên Kurdî, Zaxo, 2018
Bi tirkî
11)Yüzyılımızın Başlarında Kürt Milliyetçiliği ve Dr. Abdullah Cevdet, Weşanên Jîna Nû, Uppsala, 1986. Çapa duyem: Weşânên Deng, İstanbul, 1992
12)Said-i Nursi ve Kürt Sorunu, Weşânên Jîna Nû, Uppsala, 1991. Çapa duyem: Weşânên Doz, İstanbul, 1991
13)Abdurrahman Bedirhan ve İlk Kürt Gazetesi Kürdistan sayı: 17 ve 18, Stockholm, 1992
14)Bitlisli Kemal Fevzi ve Kürt Örgütleri İçindeki Yeri, Stockholm, 1993. Çapa duyem: Weşânên Fırat, İstanbul, 1993.
15)Cızira Botanlı Bedirhaniler ve Bedirhani Ailesi Derneği’nin Tutanakları, Weşânên Apec, Stockholm, 1994. Çapa duyem: Weşânên Deng, İstanbul, 2000
16)Kırd, Kırmanc, Dımıli Veya Zaza Kürtleri, Weşânên Deng, İstanbul, 1996.
17)Kürt Teavün ve Terakki Cemiyeti ve Gazetesi, Weşânên Apec, Stockholm, 1998. Çapa duyem: Weşânên Avesta, İstanbul, 1999
18)İlk Legal Kürt Öğrenci Derneği Kürt Talebe-Hêvî Cemiyeti (1912-1922), Weşânên Avesta, İstanbul, 2002.
19)Diyarbekirli Cemilpaşazadeler ve Kürt Milliyetçiliği, Weşânên Avesta, İstanbul, 2004
20)Türkiye ve Suriye’de Kürtçe Kitap Yayımcılığının Dünü ve Bugünü, İstanbul, 2006
21)İlk Kürt Gazetesi Kurdıstan’ı Yayımlayan Abdurrahman Bedirhan (1868-1936), İstanbul, 2006
22)Bu Kürtleri Nereden Çıkardın İsmail Beşikçi?, Vate Yayınları, İstanbul 2009
23)Yirminci Yüzyılın Başında Diyarbekir’de Kürt Ulusçuluğu (1900-1920), İstanbul, 2010.
24)Antikürdolojiden Kürdolojiye Giden Yol ve İsmail Beşikçi, Vate Yayınları, İstanbul, 2010
25) Kürtçede Ses Değişimi, Vate Yayınevi, İstanbul, 2013
26)Kurmancca ile Karşılaştırmalı Kırmancca (Zazaca) Dilbilgisi, Vate Yayınevi, İstanbul, 2015
27)1925’ten Önce Ayrılma Taraftarı Kürt Örgütleri, Vate Yayınevi, İstanbul, 2020
Bi swêdkî
28)Kurdiskt författarskap och kurdisk bokutgiving: bakgrund, villkor, betydelse, Weşânên Apec, Stockholm, 1998
Kitabê ke Malmîsanijî û nuştoxanê bînan pîya nuştê
29)Malmîsanij & Mahmûd Lewendî, Li Kurdistana Bakur û Li Tirkiyê Rojnamegeriya Kurdî (1908-1992), Weşânên Öz-Ge, Ankara, 1992
30)Vate Çalışma Grubu, Türkçe-Kırmancca (Zazaca) Sözlük/Ferhengê Tirkî-Kirmanckî (Zazakî), 4. baskı, Vate Yayınları, İstanbul, 2011
31)Grûba Xebate ya Vateyî, Kırmancca (Zazaca)-Türkçe Sözlük, 4. baskı, Vate Yayınları, İstanbul, 2011
32)Grûba Xebate ya Vateyî, Rastnuştişê Kirmanckî (Zazakî), Weşanxaneyê Vateyî, Îstanbul, 2005
33)M. Malmîsanij & Mehmet Uzun, Rindê Baxçeyê Kaloyî de, Weqfa Kurdî ya Kulturî Li Stockholmê, Stockholm, 2004
34)M. Malmîsanij & Mehmet Uzun, Rindê Vana Ê Min a, Weqfa Kurdî ya Kulturî Li Stockholmê, Stockholm, 2004
35)M. Malmîsanij & Mehmet Uzun, Rindê û Keyeyê Xo, Weqfa Kurdî ya Kulturî Li Stockholmê, Stockholm, 2004
36)Malmîsanij & İbrahim Bingöl, Kurdî 6 Zazakî, MEB Yayınları, Ankara, 2016
37)Malmîsanij & İbrahim Bingöl, Kurdî 7 Zazakî, MEB Yayınları, Ankara, 2016
38)Amadekarê weşanê/Yayıma hazırlayan: M. Malmîsanij, Ji bo Rastnivîsînê Ferhenga Kurdî (Kurmancî)-Tirkî/Doğru Yazım İçin Kürtçe (Kurmancca)-Türkçe Sözlük, Weşanxaneya Rûpelê, İstanbul, 2012
39)Amadekarê weşanê/Yayıma hazırlayan: M. Malmîsanij, Ji bo Rastnivîsînê Ferhenga Kurdî (Kurmancî)-Tirkî ya Nû/Doğru Yazım İçin Kürtçe (Kurmancca)-Türkçe Yeni Sözlük, Weşanxaneya Rûpelê, İstanbul, 2018
II-Kitabê ke Malmîsanijî redakte kerdê:
Bi kirmanckî (zazakî)
Aydın, Sevîm; Deyîrbazê Dêrsimî Saît Bakşî, Weşanxaneyê Roşna, Dîyarbekir, 2013
Berz, Koyo; Na Xumxum a, Jina Nû Yayınları, Uppsala-Sweden, 1988
Bîngol, Aydin (Newe ra nuştox); Kejê, Weqfa Kurdî ya Kulturî li Stockholmê, Stockholm, 2005
Can, Mutlu; Bîblîyografyaya Kirmanckî (Zazakî) [1963-2017], Weşanxaneyê Vateyî, Îstanbul, 2018
Grûba Xebate ya Vateyî; Nika Wextê Huyayîşî yo, Weşanxaneyê Vateyî, Îstanbul, 2008
Kurij, Seyîdxan (Newe ra nuştox); Filît û Gulîzar, Weqfa Kurdî ya Kulturî li Stockholmê, Stockholm, 2004
Kurij, Seyîdxan; Wayê Hot Birayûn: Sanikan û Deyîranê Çewlîgî ra, Weşanên Arya, Îstanbul, 2002
Lîcokic, Mihanî; Sanikan û Deyîranê Licê ra, Weşanxaneyê Vateyî, Îstanbul, 2007
Özyurt, Hamdi (Amadekerdox); Vîrê Sedefa Welê Bazare ra, Stockholm, 2000
Özyurt, Hamdî (Arêkerdox); Dîvdîv: Sanika Şarî, Weşanên Arya, Îstanbul, 2002
Sanikê Vateyî, Weşanxaneyê Vateyî, Îstanbul, 2009
Veng û Vate, Weşanxaneyê Vateyî, Îstanbul, 2009
Yazar, Îdrîs; Deyîranê Qerebegan û Sîwanî Ser o, Weşanxaneyê Vateyî, İstanbul, 2020
Yıldız, Pınar; Mehelî û Kirmanckîya Înan, Weşanxaneyê Vateyî, Îstanbul, 2017
Zîlan, Bîlal; Di Kitabê Muhemmedê Şêx Ensarî: “Raro Raşt” û “Meʿlûmatê Dînîye” (Metn û Cigêrayîş), Weşanxaneyê Vateyî, Îstanbul, 2017
Bi kurmanckî
Andranîk, Dêrsim: Rêwîtî û Erdnîgarî, Wergera ji ermenîya kevin: Têmûrê Xelîl, Redaktekirin: Kemal Burkay û Malmîsanij, Weşanên Deng, Dîyarbekir, 2009
Ji bo Rastnivîsînê Ferhenga Kurdî (Kurmancî-Tirkî)/Doğru Yazım İçin Kürtçe (Kurmancca)-Türkçe Sözlük, Amadekarê weşanê / Yayıma hazırlayan: M. Malmîsanij, Weşanxaneya Rûpelê, İstanbul, 2012
Ji bo Rastnivîsînê Ferhenga Kurdî (Kurmancî-Tirkî) ya Nû/Doğru Yazım İçin Kürtçe (Kurmancca)-Türkçe Yeni Sözlük, Amadekarê weşanê / Yayıma hazırlayan: M. Malmîsanij, Weşanxaneya Rûpelê, İstanbul, 2018
Bi tirkî
Celadet Âli Bedirhan, Günlük Notlar (1922-1925), Dilini sadeleştirerek yayıma hazırlayan: Malmîsanij, [1. Baskı], Apec Tryck & Förlag, Stockholm, 1995. İkinci Baskı, Avesta Yayınları, İstanbul, 1997
III-Rojnameyo ke ji herfanê erebkî ra transkrîbe kerdo
Rojnameya Agrîyê, Hejmar: 5, Agrî, 25 Hezîran 1346[?] [25 Hezîran 1930], Yê ku ji alfabeya erebî wergerandîye: Malmîsanij, Vate: Kovara Kulturî, Hûmare: 61, Îstanbul, Hamnan 2019
IV-No kitab herfanê erebkî ra transkribe kerdo û ziwanê ey sade kerdo:
Celadet Âli Bedirhan, Günlük Notlar (1922-1925); Stockholm, 1995
V-Kitabê eyê ke açarnîyayê erebkî ser
1)Bedirxanîyyû Cezîret Botan we Mehadir Ictima`at el-`Aîlîyye el-Bedirxanîyye, Terceme: Şukûr Mustefa, Wezaret el-Seqafe, Erbîl, 1998
El-Bedirxanîyyûn fî Cezîret Botan Wesaîqû Cem’yyete’l-’Aîlîyye’l-Bedirxanîyye, Beyrut, 1998
2)El-Qewmîyye el-Kurdîyye we D. `Ebdellah Cewdet Fî Metle`î el-Qernî el-`Işrîn, Terceme: Şukûr Mustefa, Dar el-Aras, Erbîl, 2000
3)Aîletu Cemîl Paşa el-Dîyarbekrî we Nîdalu’l-Qewmî’l-Kurdî, Hewlêr, 2007
VI-Kitabêeyo ke açarnîyayo îngilîzkî ser
The Past and The Present of Book Publishing in Kurdish Language in Turkey and Syria, İstanbul, 2007
VII-Kitabê eyê ke açarnîyayê kirmancîya mîyanêne (sorankî) ser
1)Binemaley Cemîlpaşa Dîyarbekirî û Kurdayetî, Hewlêr, 2007
2)Cemîyetî Teawun we Tereqqîy Kurd û Rojnamekey, Silêmanî, 2007
3)Malmîsanij, Pêgey Kemal Fewzî Bitlîsî le Rêkxirawekanî Kurd da, Silêmanî, 2007
4)Malmîsanij, Civata Hêvî Telebey Kurdan (1912-1922), Silêmanî, 2007
VIII-Kitabêeyo ke açarnîyayo kurmanckî ser
Cemîlpaşazadeyên Diyarbekirî û Neteweperweriya Kurdî, İstanbul, 2008
IX-Na kovare seba çapa newîye amade kerda û newe ra neşr kerda:
Dicle-Fırat, no: 1-8 (1962-1963), çapa newa: Stockholm, 1997
